خبرگزاری حوزه| سیره حضرت فاطمه معصومه(س) ظرفیت ارزشمندی برای بازخوانی جایگاه زن مسلمان در جامعه امروز دارد؛ الگویی که در آن، عفاف و حیا نه در برابر حضور اجتماعی، بلکه در کنار آن معنا پیدا میکند. معرفی این الگو بهویژه برای نسل نوجوان و جوان میتواند زمینهای برای شناخت تصویری متوازن از زن مسلمان فراهم آورد.
حضرت معصومه(س) در عین برخورداری از جایگاه علمی و معنوی، شخصیتی اثرگذار در جامعه زمان خود بودند و هجرت ایشان از مدینه به سوی خراسان، جلوهای مهم از آگاهی نسبت به شرایط زمانه و مسئولیتپذیری اجتماعی را نشان میدهد. همچنین جایگاه ایشان بهعنوان «محدثه» و نقل معارف اهلبیت(ع)، ظرفیت مهمی برای توجه به علمآموزی، تخصصگرایی و نقشآفرینی علمی زنان فراهم میکند.
از این منظر، معرفی سیره حضرت معصومه(س) نباید به مناسبتهای تقویمی محدود شود. رسانهها، مراکز فرهنگی، حوزههای علمیه و نهادهای آموزشی میتوانند با بهرهگیری از قالبهای متنوع و زبان متناسب با نسل جدید، ابعاد مختلف شخصیت آن حضرت را تبیین کنند.
بازشناسی این سیره، فرصتی برای ارائه الگویی است که در آن زن مسلمان میتواند ضمن حفظ کرامت، عفاف و حریم خانواده، در عرصههای علمی، فرهنگی و اجتماعی نیز حضوری مسئولانه و اثرگذار داشته باشد.
در گفتوگو با خانم سمیه سلیمی، مدرس حوزه علمیه خواهران و دانشگاه و فعال فرهنگی و جهادی به این موضوع بیشتر پرداخته ایم و بایسته ها و ضرورت این عرصه مورد واکاوری قرار گرفته است که تقدیم حضورتان می گردد:
سؤال: با توجه به ایام رحلت شهادتگونه حضرت فاطمه معصومه سلاماللهعلیها، ولینعمت مردم قم و مردم ایران قرار داریم، اگرچه درباره شخصیت ایشان مباحث فراوانی مطرح شده و ممکن است برخی از این مباحث در نگاه نخست کلیشهای به نظر برسد، اما یادآوری برخی نکات مهم، بهویژه از منظر الگودهی به نسل جدید که اقتضائات خاص خود را دارد، ضروری است. با توجه به اینکه شما در فعالیتهای فرهنگی با دختران جوان ارتباط زیادی دارید، میخواهم از اینجا آغاز کنیم که چنین مناسبتهایی و چنین فرصتهایی تا چه اندازه میتواند برای فعالان فرهنگی، دستگاههای مسئول و افرادی که در عرصه رسانه فعالیت میکنند، یک تلنگر باشد تا فعالیتهای خود را هدفمندتر و اثربخشتر کنند و معرفی سیره و سبک زندگی حضرت معصومه سلاماللهعلیها را محور این فعالیتها قرار دهند؟
در خصوص شخصیت حضرت معصومه سلاماللهعلیها باید عرض کنم که با توجه به جایگاه جهانی ایشان، شاید این تعبیر چندان مناسب نباشد، اما حضرت بهشدت در میان مجاوران و دوستداران ایشان، غریبانه قرار گرفتهاند.
من ابتدا میخواهم تجربه شخصی خودم درباره حضرت معصومه سلاماللهعلیها را بیان کنم و سپس از همین تجربه برای ارائه یک راهبرد در حوزه رسانه استفاده کنم.
خود من اصالتاً تهرانی هستم. زمانی که وارد شهر قم شدم، حضرت معصومه سلاماللهعلیها را در جایگاه یک امامزاده، مانند بسیاری از امامزادههایی که در شهرهای مختلف وجود دارند، میدیدم.
یادم هست سالها پیش یک بار که به حرم آمده بودم، نوشتهای را روی تابلوی اعلانات حرم دیدم که اعلام کرده بودند دوره «حضرتشناسی» و در پرانتز «معصومهشناسی» برگزار میشود. برایم بسیار جالب بود که آیا درباره حضرت معصومه سلاماللهعلیها حرفی برای گفتن وجود دارد یا خیر.
در آن دوره ثبتنام کردم و شرکت کردم. خداوند آقای مهدینژاد را حفظ کند؛ ایشان محقق و پژوهشگر دوره موسی بن جعفر علیهالسلام و مدرس آن دوره بودند. ایشان اطلاعات بسیار خوبی از شخصیت و سیره حضرت معصومه سلاماللهعلیها را در اختیار افرادی که در آن دوره شرکت کرده بودند، قرار دادند و هنوز شیرینی آن حضور در دوره حضرتشناسی در ذهن و ذائقه ما باقی مانده است.
غفلت از معرفی شخصیتی که باید محور فعالیتهای فرهنگی باشد
بزرگترین مسئله ما این است که نتوانستهایم شخصیت حضرت معصومه سلاماللهعلیها را در محوریت فعالیتهای خود، چه برای فعالان فرهنگی و چه برای اساتید، بهعنوان یک ولینعمت قرار دهیم.
در بسیاری از موارد با نسل نوجوان و جوان خود مواجه میشویم که حضرت معصومه سلاماللهعلیها را کاملاً ناشناخته دریافت کردهاند؛ در حد اینکه به زیارت ایشان بروند، ایشان را یک امامزاده بدانند و بازگردند.
اما بسیار جالب است که حتی وقتی یک زندگینامه ساده از حضرت معصومه سلاماللهعلیها معرفی میشود، برای مخاطب جذابیتهای فراوانی دارد.
برای خود من همیشه اینگونه بوده است که وقتی از مخاطبان سؤال میکردم حضرت موسی بن جعفر علیهالسلام چند فرزند داشتهاند، تعداد فرزندان ایشان برای مخاطبان جالب بود؛ اینکه تقریباً در میان روایتها، تعداد فرزندان ایشان ۳۷ نفر ذکر شده و ۱۹ نفر از فرزندانشان دختر بودهاند و در میان دختران، حضرت معصومه سلاماللهعلیها ویژگیهای خاصی دارند.
اینکه مادر حضرت اصالتاً فرانسوی بودهاند نیز برای مخاطبان بسیار جالب است و وقتی در این زمینه مطالعه میکنند، آن را از جمله نکات شگفتانگیز میدانند.
همچنین اینکه در میان مجموعه امامزادگان، چهار امامزاده دارای زیارتنامه اختصاصی هستند، برای مخاطب تازگی دارد.
حضرت معصومه(س) و ضرورت معرفی «الگوی سوم زن»
در بحث رسانهای، معتقدم نباید فقط در مناسبتها به وجود نازنین حضرت معصومه سلاماللهعلیها بپردازیم. در ولادت حضرت و همزمان با روز دختر، میآییم این فضا را با موضوع دختران تلفیق میکنیم و سپس دوباره فراموش میشود. در ایام رحلت شهادتگونه حضرت نیز توجهی به ایشان صورت میگیرد و پس از آن دوباره این موضوع به فراموشی سپرده میشود.
یعنی هم از نگاه استانی و هم از نگاه کشوری، باید به وجود حضرت معصومه سلاماللهعلیها بهعنوان الگویی از «زن سوم» یا همان «الگوی سوم زن» توجه کنیم؛ به این معنا که زن تراز و الگوی شاخصی که میتواند برای یک زن موفق در جامعه اسلامی مطرح شود، معرفی شود.
الگوی اول، الگوی افراط است. متأسفانه برخی از عزیزانی که در فضای مذهب و معنویت قرار دارند، احساس میکنند زن باید در پستوی خود و در محیط خانه خویش محصور باشد و ارتباطی با محیط پیرامون و جامعه نداشته باشد.
الگوی دوم نیز برگرفته از رهاشدگی و برهنگی است که اکنون متأسفانه یکی از آسیبهای جامعه ماست و برخی از خانمها با شعار «زن، زندگی، آزادی» میخواهند به جایگاه و هویتی زنانه برسند که بهدرستی تعریف نشده است.
اما الگوی سوم، الگویی است که برای ما تعریف میکند زن شاخص و زن تراز و موفق، همان بزرگواری است که ضمن حفظ حریم خانه و خانواده و پاسداری از این حریم مقدس، میتواند یک فعال اجتماعی باشد، در جامعه حضور پیدا کند و به بهترین شکل به علائق خود و نیازهای جامعهاش بپردازد؛ در عین حال که عفت، پاکدامنی و حریمهای اخلاقی را نیز رعایت میکند و بهعنوان یک زن شاخص در جامعه حضور دارد.
دختران، نوجوانان و جوانان ما دقیقاً نیاز دارند که این الگوی سوم در جامعه برای آنها معرفی شود. باید از ویژگیهای شاخص حضرت استفاده کنیم و در طول سال، بهصورت مستمر و با برنامههای متفاوت، این شخصیت را معرفی کنیم.
الحمدلله فضای رسانهای ما، چه در فضای مجازی و چه در تلویزیون، ظرفیت بسیار خوبی برای این موضوع دارد؛ از برگزاری مسابقات گرفته تا جلسات پرسش و پاسخ که میتواند در قالب برنامههای مختلف برگزار شود و از حضور بزرگوارانی که توانایی برقراری ارتباط مناسب با مخاطبان خود را دارند، استفاده شود.
شانزده شاخص برای معرفی زن تراز در سیره حضرت معصومه(س)
شانزده شاخص منحصر به فرد متعلق به حضرت معصومه سلاماللهعلیهاست که میتواند زن تراز در اجتماع را در عصر حاضر معرفی کند.
اگر قرار باشد روی این شاخصها دست بگذاریم، اولین ویژگی و شاخص این است که حضرت، با اینکه یک بانوی بزرگوار بودند، تنها عزیزی هستند که در عرصههای متفاوت چشمانتظار حضورشان بودند.
ما متأسفانه هنوز در جامعه نگاه سنتی به تولد دخترها داریم. حتی امروز برخی از خانوادهها در جامعه ما هستند که شنیدن خبر تولد پسر خوشحالشان میکند؛ در حالی که نزدیک به ۴۵ سال در دوره حضرات معصومین انتظار کشیده شده است تا حضرت معصومه سلاماللهعلیها متولد شوند.
بهنحوی که امام صادق علیهالسلام به این موضوع بشارت دادهاند و ایشان را «فاطمه موعود» نامیدهاند؛ بزرگواری که قرار است از فرزندان امام صادق علیهالسلام باشد و ویژگیها و خصائص خاصی در وجود ایشان قرار داشته باشد.
دومین ویژگی، عالمه غیرمعلمه بودن حضرت است. حضرت با اینکه امامزاده هستند، دقیقاً از همان ویژگیهایی بهرهمند بودهاند که پیامبران برجسته، اولیای خدا و حضرات معصومین علیهمالسلام از آن بهرهمند بودهاند.
همان جملهای که از حضرت موسی بن جعفر علیهالسلام نقل شده است، در سن دهسالگی حضرت معصومه سلاماللهعلیها شکل گرفته است.
در بستر تربیتی، اتفاقاً اینجا نکته مهمی وجود دارد. کودکان از آغاز هفت سال دوم زندگی، به دلیل شکلگیری هوش انتزاعی، وارد دوره چرایی میشوند و پرسشهای آنها مطرح میشود. پدر و مادرها با این مسئله مواجه هستند که برای پاسخگویی به پرسشهای فرزندان خود باید به کدام منبع مراجعه کنند و از چه جایی پاسخ بگیرند.
تمام کسانی که در حوزه تربیت، تولید محتوا میکنند و عزیزانی که با عناوین مختلف با نسل نوجوان ما در ارتباط هستند، اگر شخصیت حضرت معصومه سلاماللهعلیها را از منظر بالینی، خلقیات، روحیات، احساسات، عواطف و حتی ویژگیهای جسمانی ایشان مورد شناخت قرار دهند، میتوانند از این ظرفیت در دوره هفت سال دوم که دورهای مهم در تربیت است، استفاده کنند.
این موضوع میتواند مورد توجه صاحبنظران حوزه تربیت و تولیدکنندگان محتوای تربیتی کودکان قرار گیرد.
اولویتبندی سبک زندگی؛ از عبادت فردی تا حضور اجتماعی
یکی دیگر از شاخصههای حضرت معصومه سلاماللهعلیها که باید به آن پرداخت، اولویتبندی در سبک زندگی است که شاید کمتر مورد توجه قرار گرفته باشد.
ما همیشه وقتی بانوان مذهبی، بهویژه حضرات معصومین علیهمالسلام، را در ذهن خود مرور میکنیم، تصور نسل نوجوان و جوان این است که این بزرگواران دائماً مشغول عبادت بوده یا از فضای اجتماعی برحذر بوده و از آن دوری میکردهاند.
اما بسیار جالب است که وقتی با سیره حضرت معصومه سلاماللهعلیها آشنا میشویم، درمییابیم که حضرت کاملاً یک فضای اجتماعی و ارتباطی با مردم داشتهاند.
امروز از سازمانهای مردمنهاد سخن گفته میشود که تلاش میکنند ارتباط حلقههای مختلف اجتماعی را برقرار کنند. حتی در سفارشهای امام شهیدمان، از «حلقههای میانی» سخن گفته شده است که باید در جامعه حضور داشته باشند و بتوانند این ارتباطات را به یکدیگر متصل کنند.
سبک و سیره زندگی حضرت معصومه سلاماللهعلیها دقیقاً همین حلقه میانی در زمان خودشان بوده است. حضرت با رعایت شئونات و با توجه به معلوماتی که به دست آورده بودند، میان امام عصر و زمان خود و شبکههای موجود در اجتماع، ارتباط برقرار کردند.
حضرت همچنین توانستند مدیریت داخلی داشته باشند و در وظایف شخصی که بر عهده ایشان بوده است، ایفای نقش کنند و در عین حال در فعالیتهای اجتماعی خود نیز حضور داشته باشند.
ممکن است در اینجا این سؤال مطرح شود که چگونه میتوان اثبات کرد حضرت یک شخصیت اجتماعی داشتهاند و توانستهاند یک حلقه میانی را توصیف و عملیاتی کنند؟
برای پاسخ باید به هجرت حضرت معصومه سلاماللهعلیها از مدینه به طرف طوس توجه کنیم. حضرت بیش از هزار کیلومتر مسافت را در زمان خود طی میکنند و با کاروانی همراه میشوند که بیشتر اعضای آن را آقایان تشکیل میدهند.
حضرت در عین اینکه توانستند وظایف فردی، عبادی و بندگی خود را در قالب عفت و حیا و نجابت یک دختر و زن مسلمان و پیرو مکتب اهلبیت علیهمالسلام حفظ کنند، عالم به زمانه خود نیز بودند و توانستند صاحبنظر باشند و در برابر تحولات اجتماعی زمانه خود بیتفاوت نمانند.
وقتی هجرت حضرت را بررسی میکنیم، میبینیم این هجرت در زمانی اتفاق میافتد که خفقان حاکم بر دوره هارونالرشید و دوران حضرت موسی بن جعفر علیهالسلام و حکومت عباسیان کاملاً حاکم است.
حضرت معصومه سلاماللهعلیها در چنین شرایطی بهصورت یک فرد عملگرا و توانمند توانستند این حلقه ارتباطی را حفظ کنند.
«تجلی تجلیات»؛ برجستهسازی خوبیهای موجود در نسل جوان
یکی دیگر از ویژگیهای منحصر به فرد حضرت معصومه سلاماللهعلیها را میتوان «تجلی تجلیات» دانست.
من میخواهم در اینجا نکتهای عرض کنم و آن اینکه گاهی اوقات حتی در حوزه رسانه، افرادی که اقدام به تولید فیلم و سریال میکنند، در حوزه موسیقی فعالیت دارند یا عزیزانی که در اجتماع تلاش میکنند فعال باشند، وقتی میخواهند پیام خوبی را به مخاطب خود منتقل کنند، یک اشتباه رخ میدهد و آن این است که ابتدا صفات بد را مطرح میکنند و سپس در توصیف و تحلیل آن، در نهایت میخواهند به فضایل اخلاقی و نتیجهگیری مثبت برسند.
در حالی که دوره نوجوانی و جوانی، بستر همه خوبیهاست؛ زیرا فطرت انسان به سمت حقیقتیابی و حقیقتجویی حرکت میکند.
در بحث رسانه و هنر، این ظرفیت وجود دارد که زمینه خوبیهای نوجوانان را که در وجودشان تجلی دارد، پیدا کنیم، برای آن ارزشگذاری کنیم و آن را تحسین کنیم و سپس «تجلی تجلیات» اتفاق بیفتد. یعنی در کنار خوبیهایی که نوجوان دارد، او راغب شود خوبیهای دیگری را نیز کسب کند.
سؤال: گاهی این مسئله مطرح میشود که وقتی درباره فعالیتهای اجتماعی حضرت معصومه سلاماللهعلیها، اثرگذاری ایشان همراه با حفظ عفت، حیا و نجابت یک دختر و زن مسلمان و پیرو مکتب اهلبیت علیهمالسلام سخن میگوییم، آیا منابع محتوایی کافی برای این موضوع وجود دارد؟ شاید برخی تصور کنند منابع پژوهشی و کتابهای بیشتری مورد نیاز است یا منابع موجود به اندازه کافی این ابعاد از زندگی حضرت را معرفی نکردهاند.
در پاسخ باید عرض کنم که الحمدلله منابع خوبی داریم. من حتی همین امروز که خدمت شما رسیدم، با توجه به وظیفهای که بر عهدهام گذاشته شده بود، خودم را موظف میدانستم منابع را مجدداً برای اطمینان از صحت مطالب مرور کنم.
الحمدلله در طول تاریخ، در بحث سیره حضرت موسی بن جعفر علیهالسلام و فرزندان بزرگوار ایشان، منابع بسیار خوبی وجود دارد. مشکل ما ضعف در معرفی این منابع است؛ یعنی بیان هنرمندانه این منابع متأسفانه با ضعف مواجه است.
یک خلأ جدی وجود دارد و آن اینکه من بهعنوان یک محب خاندان اهلبیت علیهمالسلام از این منابع بیخبر هستم. بنابراین حتماً باید این پل ارتباطی شکل بگیرد.
فکر میکنم باید در فضای مجازی خودمان کانالهایی داشته باشیم که این منابع خوب را معرفی کنند. حتی عزیزانی که متولی این امور هستند، میتوانند مطالب را متناسب با اقتضائات جامعه خلاصه و دستهبندی کنند و در دسترس مخاطبان قرار دهند.
مطمئن هستم اگر نگارش خوبی اتفاق بیفتد و این ارتباط با منابع خوب تسهیل شود، نسل نوجوان و جوان ما از مراجعه به این منابع استقبال خواهد کرد.
ضرورت فعالیت مستمر و تخصصی با محوریت حضرت معصومه(س)
یکی دیگر از صفاتی که میتوانیم در ارتباط با نوجوانان و جوانان دنبال کنیم، فعالیت مستمر و تخصصمحور با محوریت حضرت معصومه سلاماللهعلیهاست.
دوره نوجوانی و جوانی دقیقاً دوره نشان دادن توانمندیهاست. کسانی میتوانند ارتباط خوبی با نوجوانان و جوانان برقرار کنند که این قابلیت را شناخته باشند و مسئولیتهای مفیدی را به افراد واگذار کنند تا بتوانند نوجوانان و جوانان را در حلقههای ارتباطی خود حفظ کنند.
ما با یک لقب بسیار ارزشمند در وجود حضرت معصومه سلاماللهعلیها مواجه هستیم: «محدثه». محدثه یعنی کسی که نقلکننده و روایتکننده حدیث است.
در طول تاریخ، از دوره امیرالمؤمنین علی علیهالسلام و وجود نازنین حضرت زهرا سلاماللهعلیها تا امام حسن عسکری علیهالسلام، در روایتها آمده است که بانوانی وجود داشتهاند که به نقل حدیث میپرداختند.
برای مثال، در دوره حضرت زهرا سلاماللهعلیها هفت نفر از بانوان، نقلکننده احادیث اهلبیت علیهمالسلام بودهاند. در دوره امام حسن علیهالسلام چهار نفر، در دوره امام حسین علیهالسلام سه نفر، در دوره امام سجاد علیهالسلام سه نفر، در دوره امام باقر علیهالسلام چهار نفر و در دوره امام صادق علیهالسلام این تعداد به اوج خود رسیده و ۳۳ نفر از بانوان، نقلکننده حدیث بودهاند.
اما نکته جالب این است که حضرت معصومه سلاماللهعلیها احادیثی دارند که به «سلسلهالفاطمه» معروف است؛ یعنی بانوان نقلکننده حدیث در محضر حضرت معصومه سلاماللهعلیها حضور پیدا میکردند، از ایشان یاد میگرفتند و این معارف را انتقال میدادند و روایتهایی از طریق فاطمهها نقل شده است.
این ویژگی نیز منحصر به فرد و در قالب جایگاه ولایت و ولایتمداری بوده است.
اگر ما نسبت به این ویژگی حضرت معصومه سلاماللهعلیها مطالعه دقیق و یک کار پژوهشی قوی انجام دهیم، به این نکته میرسیم که میتوان در وجود نوجوانان و جوانان استعدادیابی کرد و آنها را از دوره نوجوانی بهصورت تخصصمحور راهبری و هدایت کرد.
استعدادیابی نوجوانان با الهام از سیره حضرت
یک آفت بزرگ که وجود دارد، این است که نسل نوجوان و جوان ما سردرگم است. برای مثال، تا زمانی که یک نوجوان به مرحلهای نرسد که مجبور شود رشته تحصیلی خود را انتخاب کند، نمیداند جایگاهش در این عالم چیست. رشته تحصیلی خود را انتخاب میکند، اما آگاهی کافی نسبت به آن ندارد و بستر مناسبی برای شناخت استعدادهای خود در اختیارش نیست.
چهبسا فرد پس از مدتی تحصیل، حتی با وجود انجام یک دوره تخصصی، تازه متوجه شود که آن رشته با ذائقه و روحیه او سازگاری ندارد و بخواهد تغییر رشته دهد.
شاید یکی از دلایلی که امروز نوجوانان ما میل کمتری به دانستن دارند و از بسیاری از استعدادهای خود استفاده نمیکنند، این باشد که هنوز توانمندیهای خود را بهدرستی نمیشناسند.
محدثه بودن حضرت معصومه سلاماللهعلیها و روایت کردن احادیث بهصورت تخصصمحور، این ویژگی شاخص را بیان میکند که ما میتوانیم از این مسئله استفاده کنیم.
زیارتنامه حضرت معصومه(س)؛ ظرفیتی برای جهاد تبیین
نکته بعدی، جایگاه زیارتی و زیارتنامه حضرت معصومه سلاماللهعلیهاست که میتواند خودش یک قالب جهاد تبیین برای نسل نوجوان و جوان ما باشد.
در فضای زیارت حضرت معصومه سلاماللهعلیها، متولیان دین، عزیزانی که در حوزه خدمات زیارتی و آداب زیارتی در حرم مقدس حضرت معصومه سلاماللهعلیها فعالیت دارند، روحانیون کاروانها و عزیزانی که بهعنوان ذاکران اهلبیت علیهمالسلام، کاروانها و دستههای عزاداری و شادی را در مناسبتهای متعلق به حضرت معصومه سلاماللهعلیها راهبری میکنند، باید از محور محتوای زیارتنامه حضرت در قالب جهاد تبیین استفاده کند.
از آغاز این زیارتنامه که سلام بر پیامبران اولوالعزم مطرح میشود تا آنجا که به جایگاه و معرفی شفاعت حضرت معصومه سلاماللهعلیها میرسد و حتی بحث منجی و ارتباط با منجی در قالب این زیارتنامه نهفته شده است، ظرفیتهای محتوایی ارزشمندی وجود دارد که بسیاری از اوقات تنها بهصورت عادت و لقلقه زبان آن را میخوانیم، اما به محتوای آن پرداخته نشده است.
زیارتنامه حضرت یک منبع ارزشمند است و بسیار خوب است که در این زمینه بهصورت تخصصی، بانوان طلبه و اساتید حوزههای خواهران ورود پیدا کنند. این جایگاه وجود دارد که به واسطه زیارتنامه حضرت، گریزی به مسائل روز اجتماعی خودمان بزنیم و از این منبع غنی برای ارتباطگیری با مخاطبان استفاده کنیم.
حضرت معصومه(س)؛ مایه شرافت و هویت شهر قم
نکته بعدی، شرافت دادن به شهر قم است که برای من در مباحث فرهنگی بسیار مهم است. هر شهر، استان یا منطقهای در دنیا برای خود بستری، تکیهگاهی، مایه فخر و مباهات یا ویژگی خاصی دارد که به واسطه آن، شهر یا موقعیت مکانی خود را متمایز میداند.
ما یک مروارید بسیار درخشان و ارزشمند به نام حضرت معصومه سلاماللهعلیها داریم؛ اگر نسل نوجوان و جوان ما شناخت بسیار خوبی نسبت به وجود حضرت معصومه سلاماللهعلیها پیدا کند، در برابر تبلیغات منفی که در فضای رسانهای غرب نسبت به شهرهای مذهبی ما شکل میگیرد و همچنین تلاش برای تحقیر و پایین آوردن اعتمادبهنفس ساکنان این شهرها، بهویژه نسل نوجوان که تأثیرپذیر هستند، شناخت جایگاه حضرت معصومه سلاماللهعلیها میتواند سطح اعتمادبهنفس و احساس ارزشمندی و جایگاه آنان را افزایش دهد.
روایات متعددی درباره کسانی داریم که ساکن شهر قم بودهاند و در جوار حضرت معصومه سلاماللهعلیها زندگی کردهاند.
هفده روز زندگی پربرکت حضرت معصومه سلاماللهعلیها در قم و حضوری که در این شهر داشتهاند و حتی مرگی که در این شهر اتفاق افتاده است، همانگونه که تولد حضرت زیبا و قشنگ بوده، میتواند پایان زندگی ایشان را نیز بهعنوان شروعی دوباره برای همه کسانی قرار دهد که به دنبال حیات انسانی و حیات ارزشمند هستند. نوجوانان ما نیز به این موضوع احتیاج دارند.
نقش نهادهای شهری در بازنمایی هویت قم
فکر میکنم باز هم زیرساختها و نهادها باید وارد میدان شوند؛ از تبلیغات خوبی که در بیلبوردهای خیابانی اتفاق میافتد تا محیط شهری و حتی معماری شهری.
عزیزانی که متولی زیباسازی شهر در نهادهای مختلف هستند، یک بار مسئولیت بر دوششان قرار دارد و باید نگاه ویژهای به این شرافتی که به دلیل وجود حضرت معصومه سلاماللهعلیها به استان و شهر ما داده شده است، داشته باشند.
به هر حال این شهر قدمت دیرینهای دارد و با موضوع معراج و سفری که پیامبر اکرم صلیاللهعلیهوآله در آن تشریففرما شدهاند، ارتباط دارد و شایسته است این جایگاه ارزشمند مورد توجه ویژه قرار گیرد.
نکته پایانی:
یک نکته کوچک هم به ذهنم رسید. بعضاً از سوی کسانی که در حوزه معماری و شهرسازی فعالیت دارند، بهخصوص افرادی که از نگاه دینی، معرفتی و تمدنی به شهر نگاه میکنند، این ایراد مطرح میشود که برخی از شهرهای مذهبی ما در بعضی از ساحتهای خود، نگاه زیارتی را کمتر مورد توجه قرار دادهاند.
یعنی یک زائر وقتی وارد شهر میشود، باید معرفت و شناخت او و نگاه تمدنیاش تقویت شود. درباره این موضوع، نکتهای به ذهنتان میرسد؟
ضرورت تعامل مستمر حوزه و طراحان شهری
من فکر میکنم اگر قرار باشد وارد بحث فضاسازی معنوی در قالب زیباسازی شویم، شهرداری، شورای شهر و دغدغهمندانی که زیبایی بصری برایشان اهمیت دارد، همچنین گرافیستها و طراحان صحنه، همه این افراد باید تعاملی با صاحبنظران حوزه داشته باشند.
این تعامل باید براساس تخصصهای هر یک از این افراد شکل بگیرد و بهصورت مستمر ادامه داشته باشد.
تا زمانی که به یک زبان مشترک و یک دغدغه مشترک نرسیم، نمیتوانیم به نتیجه مطلوب دست پیدا کنیم؛ زیرا قرار است از نعمت وجود حضرت معصومه سلاماللهعلیها در تمام سالهای زندگی خود بهرهمند شویم و این موضوع نباید فقط مختص زمانی باشد که گرفتاری داریم و حاجتی از حضرت میخواهیم یا فقط به یک قشر خاص که نگاه مطلق مذهبی به این مسئله دارند، محدود شود.
اگر این نگاه محدودکننده برداشته شود و حبس بودن این موضوع شکسته شود، همه انسانها با نگرشها، علائق و سلیقههای متفاوت میتوانند در تعامل میان حوزه، اندیشمندان و بزرگوارانی که در این زمینه حضور دارند، با طراحان و دغدغهمندانی که به این موضوع توجه دارند، مشارکت کنند؛ در نتیجه چنین تعاملی میتواند اتفاقهای بسیار خوشایندی را رقم بزند.
انتهای پیام
نظر شما